Konvansiyonel yangın algılama sisteminde dedektörler zon adı verilen hatlara bağlanır ve panel yalnızca hangi zonda alarm olduğunu gösterir. Adresli sistemde ise her dedektör ve butonun kendine ait bir adresi vardır; panel alarmın tam olarak hangi cihazdan, hangi odadan geldiğini bildirir. Küçük ve basit yapılarda konvansiyonel sistem yeterli olabilir; çok katlı ve çok bölümlü binalarda adresli sistem tercih edilir.
Her iki sistem türünde de temel bileşenler aynıdır; fark, bu bileşenlerin panelle nasıl haberleştiğindedir.
Konvansiyonel sistemde bina zonlara ayrılır; örneğin her kat veya her bölüm bir zondur. Her zon için panelden ayrı bir kablo hattı çıkar, o zondaki dedektör ve butonlar bu hatta paralel bağlanır ve hat, bir hat sonu elemanıyla sonlandırılır. Panel hattaki akım değişimini izler: bir dedektör alarma geçtiğinde ilgili zonun ışığı yanar.
Panelin bildiği tek şey zondur. Aynı zonda yirmi dedektör varsa alarmı hangisinin verdiğini görmek için görevlinin zonu dolaşıp dedektörlerin üzerindeki alarm ışığına bakması gerekir.
Adresli sistemde cihazlar, panelden çıkıp yine panele dönen ve loop (çevrim) adı verilen bir hat üzerine dizilir. Her cihazın benzersiz bir adresi vardır ve panel bu cihazlarla sayısal olarak haberleşir. Alarm, arıza veya kirlenme gibi durumlar cihaz bazında raporlanır; panelin ekranında “1. kat arşiv odası, duman dedektörü” gibi açık bir metin görülür.
Loop yapısının bir başka üstünlüğü süreklilikle ilgilidir. Hat iki uçtan beslendiği için tek noktadaki bir kablo kopmasında cihazlar haberleşmeye devam eder. Kısa devre izolatörleri de kısa devre olan bölümü ayırarak loop'un geri kalanının çalışmasını sağlar.
Adresli paneller ayrıca senaryo programlamaya olanak tanır: hangi cihaz alarm verdiğinde hangi sirenlerin çalacağı, hangi kapıların serbest kalacağı, hangi havalandırma ünitesinin duracağı ayrı ayrı tanımlanabilir. Birden fazla panel ağ üzerinden birbirine bağlanarak büyük tesislerde tek sistem gibi çalıştırılabilir.
| Ölçüt | Konvansiyonel sistem | Adresli sistem |
|---|---|---|
| Alarm bilgisi | Zon düzeyinde | Cihaz düzeyinde, konum metniyle |
| Kablolama | Her zon için panelden ayrı hat | Çok sayıda cihaz tek loop üzerinde |
| Kablo kopması | Kopan noktadan sonraki cihazlar devre dışı kalır | Loop iki uçtan beslendiği için cihazlar çalışmaya devam eder |
| Arıza ve bakım | Arıza zon olarak görülür, yeri aranır | Arızalı veya kirlenmiş cihaz adresiyle bildirilir |
| Senaryo ve entegrasyon | Sınırlı, zon bazlı | Cihaz bazlı, programlanabilir |
| Genişleme | Yeni zon, yeni kablo ve panel kapasitesi gerektirir | Loop kapasitesi içinde cihaz eklenebilir |
| İlk yatırım | Küçük sistemlerde düşük | Cihaz maliyeti daha yüksek; büyük sistemlerde kablo ve işçilik tasarrufu sağlar |
| Uygun yapı | Küçük, az bölümlü binalar | Çok katlı, çok bölümlü, büyük binalar |
Karar verirken yalnızca cihaz fiyatına bakmak yanıltıcıdır. Alarmın yerinin hızla belirlenmesi müdahale süresini kısaltır; cihaz bazlı arıza bilgisi de bakım maliyetini düşürür. Bina büyüdükçe adresli sistemin kablo ve işçilik tarafındaki avantajı belirginleşir.
Mağazamızda Eaton'ın xDetect adresli ürün ailesi yer alır. Örnek olarak EFXD01020 adresli yangın alarm paneli için teknik özelliklerde 1–2 loop, loop başına en fazla 200 adres, 2 km'ye kadar loop uzunluğu ve EN 54-2 / EN 54-4 standartları belirtilir. CAP320 optik duman dedektörü ise dahili kısa devre izolatörüne sahiptir ve EN 54-7 / EN 54-17 standartlarına göre tanımlanır.



Sistemi tamamlayan diğer ürün grupları: flaşörlü sirenler, giriş/çıkış ve arayüz modülleri. Tahliye sırasında kaçış yollarının aydınlatılması için acil aydınlatma ve yönlendirme armatürleri yazımıza da bakabilirsiniz.
| Dedektör tipi | Neyi algılar? | Tipik kullanım yeri |
|---|---|---|
| Optik duman dedektörü | Ortamdaki duman parçacıklarını | Ofis, koridor, otel odası, arşiv |
| Isı dedektörü | Sabit sıcaklık eşiğini veya hızlı sıcaklık artışını | Mutfak, kazan dairesi, tozlu ve buharlı ortamlar |
| Kombine (optik-ısı) dedektör | Duman ve ısıyı birlikte | Farklı yangın türlerinin beklendiği genel alanlar |
Duman dedektörleri, normal çalışma sırasında duman, buhar veya yoğun toz oluşan ortamlarda yanlış alarma yol açabilir; bu tür alanlarda ısı dedektörü ya da ortama uygun özel algılama yöntemleri değerlendirilir. Dedektör tipi ve yerleşimi proje aşamasında belirlenir.
Panel, dedektörler ve çoğu zaman kablo düzeni farklı olduğu için bu, pratikte sistemin yenilenmesi anlamına gelir. Bazı adresli panellerde mevcut konvansiyonel zonları sisteme dahil eden zon izleme modülleri kullanılabilir.
Adresli sistemde panelden çıkıp cihazları dolaşarak yine panele dönen haberleşme ve besleme hattıdır. İki uçtan beslendiği için tek noktadaki kablo kopması cihazların çalışmasını engellemez.
Adresli sistemlerde panel ile cihazlar arasındaki haberleşme protokolü çoğunlukla üreticiye özgüdür. Bu nedenle panel ve saha cihazları aynı üreticinin uyumlu ürün ailesinden seçilir.
Hayır. Zon, binanın alarm bilgisinin gösterileceği bir bölümüdür; loop ise adresli cihazların bağlandığı kablo hattıdır. Adresli sistemde bir loop üzerindeki cihazlar yazılımla farklı zonlara atanabilir.
Hayır. Algılama sistemi yangını erken fark edip uyarı verir ve bağlı sistemlere komut gönderir. Söndürme sistemleri ayrı olarak projelendirilir; algılama sistemiyle birlikte çalışacak biçimde entegre edilebilir.