Acil aydınlatma ve yönlendirme armatürleri: nedir, nasıl seçilir?

Acil aydınlatma ve yönlendirme armatürleri: nedir, nasıl seçilir?

19/10/2026
ile Admin Admin
Acil aydınlatma ve yönlendirme armatürleri yazısının kapak görseli: Eaton FlexiTech çıkış işareti armatürü

Acil aydınlatma armatürleri, elektrik kesildiğinde veya yangın gibi bir acil durumda kaçış yollarını aydınlatan; yönlendirme (çıkış işareti) armatürleri ise en yakın çıkışın yönünü gösteren aydınlatma elemanlarıdır. Doğru seçim için armatürün nerede kullanılacağı, kesintide ne kadar süre yanacağı, enerjisini nereden alacağı ve nasıl test edileceği birlikte değerlendirilir.

Acil aydınlatma nedir, neden gereklidir?

Normal aydınlatmanın devre dışı kaldığı anda bina içindeki insanların paniğe kapılmadan çıkışlara ulaşabilmesi, tehlikeli bir işlemi güvenle sonlandırabilmesi ve yangın söndürme ile ilk yardım ekipmanının yerini görebilmesi gerekir. Acil aydınlatma sistemi, kendi enerji kaynağıyla bu aydınlatmayı sağlar.

Acil aydınlatma iki ana başlıkta ele alınır. Acil kaçış aydınlatması binanın güvenle terk edilmesini hedefler; yedek aydınlatma ise kesinti sırasında normal faaliyetin sürdürülmesi içindir. Bu yazının konusu, can güvenliğiyle doğrudan ilgili olan acil kaçış aydınlatması ve yönlendirmedir.

Acil aydınlatma türleri: acil kaçış aydınlatması (kaçış yolu, açık alan, yüksek riskli alan), yedek aydınlatma ve yönlendirme armatürleri
Acil aydınlatmanın sınıflandırılması: kaçış yolu, açık alan ve yüksek riskli alan aydınlatması ile yönlendirme armatürleri birlikte çalışır.

Acil kaçış aydınlatmasının türleri

  • Kaçış yolu aydınlatması: Koridor, merdiven ve çıkışa giden yolların, yönün ve engellerin görülebileceği düzeyde aydınlatılması.
  • Açık alan (panik önleyici) aydınlatma: Toplantı salonu, açık ofis, mağaza satış alanı gibi belirli bir kaçış yolunun tanımlı olmadığı geniş alanlarda insanların kaçış yoluna ulaşmasını sağlayan aydınlatma.
  • Yüksek riskli çalışma alanı aydınlatması: Tehlikeli bir makine veya süreçte çalışanların, işlemi güvenle durdurabilmesi için gereken aydınlatma.

Yönlendirme armatürleri bu yapıyı tamamlar: yeşil zemin üzerinde beyaz piktogram taşıyan çıkış işaretleri, kaçış yönünü ve çıkış kapılarını gösterir. İşaretin okunabileceği mesafe, piktogramın yüksekliğine bağlıdır; uzun koridor ve geniş alanlarda daha büyük işaretler gerekir.

Yönlendirme armatürü ve emniyet armatürü farkı

ÖzellikYönlendirme (çıkış işareti) armatürüAcil aydınlatma (emniyet) armatürü
GöreviÇıkışın yönünü ve yerini göstermekZemini ve kaçış yolunu aydınlatmak
GörünümüAydınlatılmış yeşil piktogramLensli veya difüzörlü ışık kaynağı
YerleşimÇıkış kapıları üstü, yön değişimleri, kavşaklarKaçış yolu boyunca, merdivenler, ekipman yakını
Seçim ölçütüGörüş mesafesi, tek veya çift yüz, montaj biçimiIşık akısı, ışık dağılımı, montaj yüksekliği
Eaton FlexiTech ED çift taraflı çıkış işareti armatürü
Eaton FlexiTech ED Çift taraflı çıkış işareti armatürü; duvar veya tavan montajı
Eaton FlexiTech SU emniyet armatürü
Eaton FlexiTech SU Kaçış yolu ve açık alan için evrensel ışık dağılımlı emniyet armatürü

Çalışma şekilleri ve enerji kaynağı

Sürekli yanan ve kesintide yanan armatürler

  • Sürekli yanan (maintained): Armatür normal zamanda da yanar, kesintide aküden çalışmaya devam eder. Çıkış işaretlerinde ve insanların binayı tanımadığı sinema, alışveriş merkezi, otel gibi yerlerde tercih edilir.
  • Kesintide yanan (non-maintained): Armatür yalnızca şebeke kesildiğinde yanar. Çalışanların binayı tanıdığı iş yerlerindeki emniyet armatürlerinde yaygındır.

Kendinden akülü ve merkezi akülü sistemler

ÖlçütKendinden akülü armatürMerkezi akü sistemi
Enerji kaynağıHer armatürün içinde kendi aküsüTek merkezde akü grubu, armatürlere ayrı hat
KurulumBasit; yerel aydınlatma devresinden beslenirYangına dayanıklı kablolama ve merkezi akü ünitesi için yer gerektirir
BakımAküler armatür armatür değiştirilirAkü bakımı tek noktadan yapılır
Uygun yapıKüçük ve orta ölçekli binalarBüyük binalar, çok sayıda armatür

Armatürün kesintide yanma süresi otonomi süresi olarak adlandırılır. Ürünler çoğunlukla 1 saat veya 3 saat gibi otonomi seçenekleriyle sunulur; hangi sürenin gerektiği binanın kullanım sınıfına ve yürürlükteki yönetmeliğe göre proje aşamasında belirlenir.

Armatürler nereye yerleştirilir?

Yerleşim, aydınlatma hesabıyla kesinleşir; ancak armatür bulunması beklenen noktalar bellidir:

  • Her çıkış kapısının ve acil çıkışın yanı
  • Merdivenler; her basamak kolunun doğrudan ışık alacağı biçimde
  • Koridorlardaki yön değişimleri ve kesişimler
  • Zemindeki seviye farkları
  • Yangın ihbar butonları, söndürme cihazları ve ilk yardım noktalarının yakını
  • Son çıkışın dışı; binadan çıkan kişinin güvenli alana ulaşabilmesi için
  • Asansör kabinleri, jeneratör ve pano odaları gibi teknik hacimler
Örnek kat planında acil aydınlatma ve yönlendirme armatürlerinin yerleşimi
Örnek yerleşim: 1 çıkış kapısı ve merdiven girişi, 2 yön değişimi, 3 koridor boyunca, 4 merdiven ve sahanlık, 5 yangın ihbar butonu yakını. Kesin yerleşim aydınlatma hesabıyla belirlenir.

Armatür seçerken bakılacak ölçütler

  • Kullanım yeri: Kaçış yolu, açık alan veya yüksek tavanlı hacim; her biri farklı ışık dağılımı ister.
  • Işık akısı ve montaj yüksekliği: Örneğin mağazamızdaki FlexiTech SU için 420 lm ışık çıkışı ve 2,5–8 m montaj yüksekliği belirtilir.
  • Otonomi süresi: Projenin gerektirdiği süre.
  • Çalışma şekli: Sürekli yanan veya kesintide yanan.
  • Montaj biçimi: Sıva üstü, sıva altı, duvar, tavan veya sarkıt.
  • Koruma sınıfı: Islak hacimler, otoparklar ve dış ortam için uygun IP sınıfı.
  • Test ve izleme: Elle test, otomatik kendi kendini test veya merkezi izleme sistemiyle uyum.
  • Standart uygunluğu: Armatürün acil aydınlatma armatürlerine ilişkin ürün standardına (EN 60598-2-22) uygunluğu.

Test, izleme ve bakım

Acil aydınlatma, ihtiyaç duyulduğu anda çalışmak zorunda olan bir sistemdir; bu nedenle düzenli olarak denenmesi gerekir. Kısa süreli işlev testleri ve tam süreli otonomi testleri belirli aralıklarla yapılır, sonuçlar kayıt altına alınır.

  • Elle test: Görevli her armatürü tek tek dener. Armatür sayısı arttıkça zaman alır ve atlanma riski doğar.
  • Otomatik test: Armatür kendi kendini belirli aralıklarla dener, sonucu üzerindeki gösterge ışığıyla bildirir.
  • Merkezi izleme: Armatürler bir izleme sistemine bağlanır; testler merkezden başlatılır, arızalı armatür ve akü durumu tek ekrandan görülür, kayıtlar otomatik tutulur.

Büyük binalarda merkezi izleme, bakım ekibinin iş yükünü belirgin biçimde azaltır. Mağazamızdaki Eaton armatürlerinin teknik özelliklerinde CGLine+ veya CG-S izleme sistemleriyle uyumlu sürümler belirtilir.

Mevzuat ve projelendirme: Acil aydınlatma ve yönlendirmenin hangi binada, hangi alanlarda ve hangi sürelerle zorunlu olduğu Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik ve ilgili standartlarla (ör. TS EN 1838) belirlenir. Sistem yetkili kişilerce projelendirilmeli, test ve bakım yürürlükteki mevzuata uygun yapılmalıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır.

Tahliyeyi başlatan algılama ve uyarı tarafı için adresli ve konvansiyonel yangın algılama sistemi farkı yazımıza bakabilirsiniz. Ürünler için yönlendirme armatürleri ve acil aydınlatma armatürleri kategorilerini inceleyebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Acil aydınlatma armatürü ile yönlendirme armatürü aynı şey mi?

Hayır. Yönlendirme armatürü çıkışın yönünü gösteren aydınlatılmış işarettir; acil aydınlatma (emniyet) armatürü ise kaçış yolunun zeminini aydınlatır. Bir kaçış yolunda ikisi birlikte kullanılır.

Acil aydınlatma armatürü ne kadar süre yanmalı?

Gerekli süre binanın kullanım amacına ve yürürlükteki yönetmeliğe göre belirlenir. Ürünler çoğunlukla 1 saat ve 3 saat otonomi seçenekleriyle sunulur; doğru seçenek proje aşamasında netleştirilir.

Sürekli yanan armatür mü, kesintide yanan armatür mü seçilmeli?

Çıkış işaretlerinde ve ziyaretçilerin binayı tanımadığı yerlerde sürekli yanan armatürler tercih edilir. Emniyet armatürlerinde ise çoğunlukla kesintide yanan tip kullanılır.

Fosforlu (ışıldayan) çıkış levhası armatürün yerini tutar mı?

Işıldayan levhalar kendi enerji kaynağına sahip değildir ve parlaklıkları zamanla azalır. Aydınlatılmış yönlendirme armatürünün gerekli olduğu yerlerde tek başına yeterli olup olmadığı mevzuata göre değerlendirilmelidir.

Armatürlerin aküsü ne zaman değiştirilir?

Otonomi testinde armatür öngörülen süreyi tamamlayamıyorsa akü değiştirilir. Otomatik testli ve merkezi izlemeli sistemler bu durumu kendiliğinden bildirir.

Acil aydınlatma ihtiyacınız için teklif alın
Bina tipini, armatür adetlerini veya projenizi iletin; Eaton yönlendirme ve acil aydınlatma armatürleri için teklif hazırlayalım.