5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu'nun 3 üncü maddesinde elektronik imza; başka bir elektronik veriye eklenen veya bu veriyle mantıksal bağlantısı bulunan ve kimlik doğrulama amacıyla kullanılan elektronik veri olarak tanımlanır. Tanım, imzanın bir veri bütünü olduğunu açıkça ortaya koyar; ıslak imzadaki gibi fiziksel bir kalem hareketine değil, veriye ve onu doğrulayan altyapıya dayanır. Bu nedenle bir PDF'in altındaki ıslak imza görüntüsü tek başına elektronik imza değildir; gerçek elektronik imza, imza oluşturma verisi, zaman bilgisi ve sertifika bilgisini kriptografik olarak birbirine bağlayan bir bütündür.
Elektronik imza ile ıslak imza arasındaki en önemli fark, inkâr edilemezlik ve zaman tespitidir. Islak imzada imzayı atan kişiyi belirleyen delil çoğunlukla imza görüntüsünün uzman incelemesidir; elektronik imzada ise bu belirleme, sertifika ve imza oluşturma aracı üzerinden teknik olarak yapılır. Aynı zamanda elektronik imza, belgenin imzalandıktan sonra değiştirilip değiştirilmediğini matematiksel olarak tespit edebilir. Bu iki özellik, klasik kağıt süreçlerinde sıkça karşılaşılan 'kim imzaladı' ve 'metin sonradan değişti mi' sorularına çok daha net yanıt verir.
5070 sayılı Kanun, 4 üncü maddesinde güvenli elektronik imzayı tanımlarken dört temel şart sayar: imza, münhasıran imza sahibine bağlı olmalı; sadece imza sahibinin tasarrufunda bulunan güvenli bir imza oluşturma aracı ile oluşturulmalı; nitelikli elektronik sertifikaya dayanarak imza sahibinin kimliğinin tespitini sağlamalı ve imzalanmış elektronik veride sonradan herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının tespitini mümkün kılmalıdır. Bu dört şartın tamamı birlikte sağlandığında ortaya çıkan imza güvenli elektronik imza sayılır.
5 inci madde, güvenli elektronik imzanın elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğuracağını açıkça hükme bağlar. Aynı maddede bir istisna listesi de yer alır: kanunların resmî şekle veya özel bir merasime tabi tuttuğu hukuki işlemler, banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri güvenli elektronik imza ile gerçekleştirilemez. Bu istisnalar dışındaki tüm sözleşme ve onay süreçleri güvenli elektronik imza ile hukuken geçerli biçimde imzalanabilir.
Hukuki sonucun somut delile dönüşmesi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 205 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenir: 'Usulüne göre güvenli elektronik imza ile oluşturulan elektronik veriler, senet hükmündedir.' Bu hüküm, elektronik imzalı bir belgenin mahkemede yazılı delil gibi değerlendirileceğini açıkça ortaya koyar. Hâkim, mahkemeye sunulan elektronik imzalı belgenin güvenli elektronik imza ile oluşturulup oluşturulmadığını resen inceler; taraflar ayrıca bilirkişi raporu almak zorunda kalmaz.
Güvenli elektronik imzanın dayanağı, 9 uncu maddede tanımlanan nitelikli elektronik sertifikadır. Nitelikli elektronik sertifika; sertifika sahibinin kimlik bilgilerini, kendisine ait imza doğrulama verisini, sertifikanın geçerlilik süresini, seri numarasını ve sertifika hizmet sağlayıcısının güvenli elektronik imzasını içerir. Bu yapı sayesinde sertifika, imza sahibinin dijital kimliği ile imza oluşturma verisini güvenilir biçimde eşleştirir. Nitelikli elektronik sertifika, Türkiye'de yetkilendirilmiş elektronik sertifika hizmet sağlayıcıları tarafından ve resmî kimlik belgelerine dayalı olarak düzenlenir.
Bir elektronik imza süreci tipik olarak şu adımlardan geçer: öncelikle tarafların kimliği güvenilir biçimde tespit edilir; ardından imzalanacak belge platforma yüklenir; imza alanları konumlandırılır; belge taraflara imza için gönderilir; her imza sahibi kendi oluşturma aracı ile belgenin üzerinde anlaşılan alanları imzalar; süreç tamamlandığında platform, her bir imza için sertifikalı bir denetim izi üretir ve belge, kriptografik özet ile mühürlenmiş biçimde arşivlenir. Her adım, gerektiğinde mahkemeye sunulabilecek biçimde kayıt altına alınır.
5070 sayılı Kanun'un 5 inci maddesindeki istisnalar, güvenli elektronik imza ile atılamayacak belgelerin başlıcalarını oluşturur: resmî şekle tabi sözleşmeler, özel merasime bağlı işlemler, banka teminat mektupları ve Türkiye'de yerleşik sigorta şirketleri tarafından düzenlenen kefalet senetleri. Bunların dışında kalan her türlü ticari sözleşme, işe alım belgesi, gizlilik sözleşmesi, sipariş formu, hizmet sözleşmesi, bayi anlaşması, veri işleme sözleşmesi, hatırlı mektup ve onay formları güvenli elektronik imza ile imzalanabilir. Bir belgenin güvenli elektronik imzaya uygun olup olmadığından emin olunmadığında, sözleşmenin 'şekil' şartının incelenmesi gerekir.
Mobil imza kavramı, güvenli elektronik imzanın özel bir kullanım biçimidir; imza oluşturma verisi, SIM kart veya cihazda yer alan güvenli bir donanım bileşeninde saklanır ve imza, mobil uygulama üzerinden onaylanır. Mobil imza, yetkili bir elektronik sertifika hizmet sağlayıcısı tarafından verilen nitelikli elektronik sertifikaya dayandığı sürece güvenli elektronik imza sayılır ve 5070 sayılı Kanun kapsamında aynı hukuki sonucu doğurur.
Kullanım alanları oldukça geniştir: bankacılık ve finansal hizmetlerde kredi başvurusu, hesap açılışı ve uzaktan müşteri edinimi; sigortada poliçe düzenleme, hasar ihbarı ve uzaktan ekspertiz; hukuk bürolarında vekaletname ve sözleşme onayı; insan kaynaklarında işe alım, maaş bordrosu, taahhütname ve uzaktan çalışma sözleşmeleri; sağlık sektöründe hasta onam formu; tedarikçi sözleşmeleri, çerçeve anlaşmalar ve sipariş süreçleri.
Kurumlar için asıl kazanım, operasyonel verimlilik, müşteri deneyimi ve mevzuata uyum üçlüsünde ortaya çıkar. Operasyonel tarafta sözleşme döngüsü haftalardan dakikalara iner; postalama, baskı ve fiziksel arşiv maliyetleri ortadan kalkar; müşteri tarafında ise imza için şubeye gitme zorunluluğu kalktığı için dönüşüm oranları yükselir. Uyum tarafında ise her imza için üretilen sertifikalı denetim izi, hem 5070 sayılı Kanun'un hem de 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun aradığı belgelendirme yükünü karşılar. Bu üç kazanım bir arada değerlendirildiğinde elektronik imza, salt bir dijitalleştirme aracı değil, uçtan uca bir sözleşme yaşam döngüsü yönetimi yaklaşımıdır.
Sık sorulan başlıklar: 'Islak imza ile güvenli elektronik imza aynı mıdır?' — Kanun, güvenli elektronik imzanın elle atılan imza ile aynı hukuki sonucu doğurduğunu açıkça hükme bağlar. 'Her PDF elektronik imza mıdır?' — Hayır; güvenli elektronik imza, nitelikli elektronik sertifika ve güvenli imza oluşturma aracı ile oluşturulmuş, sonradan değişiklik tespiti sağlayan veri bütünüdür. Türkiye'de geçerli olan rejim, 5070 sayılı Kanun kapsamındaki nitelikli elektronik sertifikalardır; bu yazı farklı bir uyum rejimini ele almaz.